Page 37 - Konya'nın Sazında Kırk Türkü

28 | KONYA’NIN SAZINDA TÜRKÜ

Konya türkülerine yerel anlamda, küreselleşmeyle birlikte standartlaşan müzik üretimine ve popüler
müzik tüketimine bir direniş olarak bakılabilir. Gizil bir direniş fonksiyonunun yanında türkülerin hoş
zaman geçirmek, eğlendirmek ve eğlenmek için kullanıldıkları da görülmektedir. Kültürün ve eğitimin
kuşaktan kuşağa aktarılması türkülerle sağlanabilmektedir. Toplumsal açıdan törenler ve sosyal kurumlar
türkülerden beslenmektedir. Ayrıca türkülerin bireysel ve toplumsal baskılar karşısında insanı rahatlatan
bir işlevi bulunmaktadır (Ekici, 2007: 124-126). Konya türkülerinin sosyal kullanım alanına baktığımızda
öne çıkan şey ise Konya düğünleri, barana ve oturaklarıdır. Dolayısıyla Konya türkülerinin toplumsal
törenleri besleme, eğlenme ve eğlendirme işlevine odaklanılabilir.
Konya’daki kültürel ve gündelik hayata dair pek çok unsuru barındıran bir muhabbet ve musiki
meclisi oturak olarak adlandırılmaktadır. Konya oturağı, halk oyunları ve halk müziği ile öne çıkmaktadır.
Konya türkülerinin kuşaktan kuşağa aktarılarak günümüze taşınmasında oturakların çok önemli rolü
bulunmaktadır. Hem şehir merkezinde hem köy ve kasabalardaki bu oturaklarda söylenen türküler
günümüze ulaşmış söylenmeyen türküler kaybolmuş, unutulmuştur (Sakman, 2001: 7, 51-52). Ülkemizin
ayrı bölgelerinde yaşatılan geleneksel barana kültürü ise yine sohbet ve eğlenceye dayalı bir şekilde katılan
genç ve yetişkin insanlar arasındaki toplumsal dayanışmayı güçlendirmektedir. Oturaklarda olduğu gibi
baranalarda da müzik icra edilmektedir. İcra usulleri, barana mekânları ve sosyo-kültürel ortamlar bu
kültürü yaşatan bölgeler arasında farklılık gösterebilmektedir (Yakıcı 2010: 95).
Türkülerin kültürel belleğimize hizmet eden bir tarafı vardır. Sosyolojik açıdan döneminin
toplumsal yapısını temsil eden türkülerde çokça hafıza motifleri görülebilir. Genellikle toplum tarafından
kabul gören bu motifler, topluma eşlik etmiş ve insanların gündelik yaşamlarında, pratiklerinde etkin
rol almıştır. İnsanların yaşam alanı içerisinde var oldukları için bazen üzerinde tasarruf hakkı görülen
gerçekliklerdir bunlar. Ayrıca türkülerden yola çıkarak toplumsal açıdan köy(lü)-şehir(li), zengin-fakir,
hasta-sağlıklı, iyi-kötü, güzel-çirkin çıkarımları da yapılabilir. Bu çıkarımlar toplumsal unsurlarımızı
hatırlama ve hatırlatma işlevi görür. Yani temsil yeteneğine sahip olan türkülerin diğer özellikleri, hafızada
yer tutmaları, aidiyetlik sağlamaları ve işaret etmeleridir. Bölgeden bölgeye farklılık arz eden askerlik
yaşına, uğurlama törenlerine ve asker yemeklerine dair bilgiler türkülerden edinilebilir mesela. Bu açıdan
türküler yaşamı barındırmaktadır. Çünkü toplumsal hafızamız içerisindeki bayramlar, törenler, doğumlar,
ölümler, tanışmalar ve ayrılıklar kısacası tüm ritüeller türkülerde içkindir. Türküler, rastgele bir şekilde
değil anlamlı ve çağrışımlı bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Türkünün içerisinde geçen tahıllar, çiçekler,